1geo

fb you od

საქართველოს სომეხთა ეპარქია

სომეხთა სამოციქულო მართლმადიდებელი წმიდა ეკლესიის საქართველოს ეპარქია განუყოფელი ნაწილია სომეხთა სამოციქულო წმიდა ეკლესიისა, რომლის ცენტრი მთავარი საკათედრო წმიდა ეჯმიაწინია. ეპარქია ხელმძღვანელობს ბიბლიით, სომხური ეკლესიის წესებით და ყოველთა სომეხთა კათოლიკოსის განკარგულებებით. ეპარქიის წინამძღვარი ინიშნება ყოველთა სომეხთა კათოლიკოსის განკარგულებით.
საქართველოს სომეხთა ეპარქია მოიცავს საქართველოს ტერიტორიას. ეპარქიის მთავარი საკათედრო ტაძარი თბილისის „სურბ გევორგ“ ეკლესიაა. სომეხთა სამოციქულო მართლმადიდებელი წმიდა ეკლესიის საქართველოს ეპარქია აერთიანებს და წარმართავს საქართველოს ტერიტორიაზე მოქმედ ეკლესიებს, წარუძღვება სომხურ ქრისტიანულ სათვისტომოს, წარსდგება მთავარ საკათედრო წმიდა ეჯმიაწინ ეკლესიის იურისდიქციის ქვეშ. საქართველოს სომეხთა ეპარქიის შემადგენლობაში შედის თბილისის, სამცხე-ჯავახეთის, აჭარის, ქვემო ქართლის რეგიონებში მდებარე თემები, მოქმედი და უმოქმედო ეკლესიები. 2013 წლის მდგომარეობით სომეხთა სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის საქართველოს ეპარქიას ჰყავს 16 მღვდელმსახური, 50 მოქმედი ეკლესია.
2011 წლის ივლისში საქართველოს პარლამენტმა მიიღო კანონი, რომლის თანახმად საქართველოში მოქმედ რელიგიურ თემებს შეუძლიათ მიიღონ სტატუსი. ამ კანონის თანახმად, 2012 წლის 12 მარტს საქართველოს სომეხთა ეპარქია საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირად.
ამჟამად საქართველოს სომეხთა ეპარქია საქართველოს ხელისუფლებისაგან მოითხოვს საბჭოთა ხელისუფლების დამკვიდრებამდე საქართველოს ტერიტორიაზე არსებული 442 სომხური ეკლესიების დაბრუნებას, რომლებიც დღეს ჩამონგრეულია და ნანგრევებად ქცეული, რომელთა ტერიტორიაზე სხვა ობიექტებია აშენებული, რომლებიც გაქართულებულია და მოქმედებენ, როგორც ქართული მართლმადიდებელი ტაძრები. საქართველოს სომეხთა ეპარქია მოითხოვს საბჭოთა პერიოდში ჩამორთმეული: თბილისის „სურბ ნორაშენ ასტვაწაწინ“, „სურბ ნშან“, „მუღნეცოც სურბ გევორგ“, „ერევანცოც სურბ მინას“, „შამხორეცოც კარმირ ავეტარან“, ახალციხის „სურბ ნშან“ ეკლესიების დაბრუნებას. საქართველოს ხელისუფლებას ამ მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ჯერ ნაბიჯი არ გადაუდგამს, თუმცა თბილისის „სურბ ნორაშენ ასტვაწაწინ“ ეკლესიაში მიმდინარეობს აღდგენითი სამუშაოები.

Առաջնորդարան

Թեմի առաջնորդանիստը Թբիլիսիի 13-րդ դարի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին է: Վիրահայոց Թեմը համախմբում և գլխավորում է Վրաստանի տարածքում գործող եկեղեցիները, առաջնորդում հայ քրիստոնյա համայնքը, ներկայանում է մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին Եկեղեցու ենթակայության ներքո: Վիրահայոց թեմի կազմի մեջ մտնում են Թբիլիսիի, Ջավախքի, Աջարիայի, Քվեմո Քարթլիի տարածաշրջաններում գտնվող համայնքները, գործող և չգործող եկեղեցիները: 2013թ. դրությամբ Հայ Առաքելական Ուղղափառ Սուրբ եկեղեցու Վիրահայոց թեմն ունի 23 հոգևորական, գործող 57 եկեղեցիներ:

2011 թվականի հուլիսին Վրաստանի խորհրդարանն ընդունեց օրենք, ըստ որի Վրաստանում գործող կրոնական համայնքները կարող են ստանալ կարգավիճակ: Այդ օրենքի հիման վրա, 2012 թվականի մարտի 12-ին, Վիրահայոց թեմը Վրաստանի Արդարադատության նախարարության Հանրային Ռեեստրում գրանցվեց որպես Հանրային իրավունքի իրավաբանական անձ:

Վիրահայոց թեմը ղեկավարում է թեմակալ առաջնորդը

2002թ-ի սեպտեմբերի 4-ին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի Հայրապետական տնօրինությամբ, Վիրահայոց թեմի առաջնորդ է նշանակվել Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանը: Թեմակալ առաջնորդի նստավայրն է Թբիլիսիի Սուրբ Գևորգ առաջնորդանիստ եկեղեցուն կից 2010 թվականին կառուցված առաջնորդարանը: Վիրահայոց թեմի առաջնորդին կից գործում է խորհրդատվական մարմին:

საქართველოს სომეხთა ეპარქიის ფორმირების ისტორიული პერიოდი

ისტორიული წყაროების მიხედვით, სომეხთა სამოციქულო წმიდა ეკლესია საქართველოში, როგორც ცალკე საეკლესიო ერთეული, მოქმედებდა V საუკუნიდან. ამის შესახებ მოწმობს X საუკუნის ისტორიკოსის - უხტანესის, ისტორიული მატიანის - "სომხეთის ისტორიის" თავი „ისტორია განყოფისა ქართველთა სომეხთაგან“. აღსანიშნავია, რომ, მიუხედავად იმისა, რომ ცურტავი ქართულ ეკლესიას ეკუთვნოდა, ის სომხურენოვანი ეპარქია იყო, სადაც V საუკუნიდან საეკლესიო ღვთისმსახურება წმინდა შუშანიკის განკარგულებით სრულდებოდა სომხურად.

უნდა აღინიშნოს, რომ XI საუკუნის ისტორიკოსის მათევოს ურჰაეცის „ისტორიის“ თანახმად, ცნობილი ქართველი მეფის დავით აღმაშენებლის მიერ (1089- 1125 წწ.) საქართველოში სომხური ეკლესიის წარმომადგენლობას მიენიჭა იმ დროისათვის უმაღლესი სტატუსი, ადმინისტრაციული ცენტრით თბილისში. ეპარქიის დაფუძნებამდე, ჯერ კიდევ VII საუკუნეში საქართველოს სომხურ თემს ხელმძღვანელობდნენ სომეხი ეპისკოპოსები და მღვდლები, სომხებს ჰქონდათ თავიანთი ეკლესიები და სამლოცველოები. ვარაუდობენ, რომ საქართველოს სომეხთა ეპარქია დაარსდა XII საუკუნეში. საქართველოს სომეხთა ეპარქიის რეზიდენცია იყო ქალაქ ტფღისის (თბილისი) „სურბ გევორგ“ ეკლესია (XIII ს.)