Материалы

მოქმედი ეკლესიები და სამლოცველოები

ახალქალაქის - სურბ ხაჩ ეკლესია

1 axalqalaqi-surb xachis eklesiaმოხსენებები არის 1830-იანი წლებიდან, 1850 წელს ძველი ეკლესიის ადგილას საძირკვლიდან აშენდა ახალი ეკლესია, მისამართი: ქ. ახალქალაქი, თავისუფლების ქ. 55.

მეტის წაკითხვა

პატარა გონდრიო - „სრბოც ღევონდიანც“ ეკლესია

Pokr_Gondura_Sb_Gevondyancსრბოც ღევონდიანც ეკლესია: 1850-იანი წლებიდან მოყოლებული სხვადასხვა დოკუმენტურ წყაროში მრავალჯერ არის ნახსენები სოფ. პატარა გონდრიოს „სურბ გევორგ“ ეკლესიის სახელით, რომელსაც 1869 წლიდან სახელწოდება შეეცვალა და ამჟამად „სრბოც ღევონდიანც“ სახელს ატარებს. ცნობილია, რომ ეკლესიას 1868-69 წწ. რესტავრაცია ჩაუტარდა და ამასთან ერთად ხელახლად იკურთხა- სახელიც გადაერქვა.

მეტის წაკითხვა

სოფ. დილითი /დილიფი (დლივიკ)- „სურბ ვარდან ზორავარ“ ეკლესია

1ნინოწმინდის რაიონში მდებარე თანამედროვე სახელწოდებით სოფ. დილითი/დილიფი- დილივიკ სახელწოდებით სომხურ ბიბლიოგრაფიაში პირველად 988 წელს არის ნახსენები, ხოლო დლივ სახელწოდებით 1595

მეტის წაკითხვა

ნარდევანი- „სურბ სარგის“ ეკლესია

3 nardevani-surb sargisis eklesiaდაარსდა მე-19 საუკუნის პირველ ნახევარში

ეკლესიის დაარსება: წალკის მუნიციპალიტეტის სოფ. ნარდევანის „სურბ სარგის“ ეკლესიის შესახებ ძირითადი ცნობებს გვაწვდის სომეხთა სამოციქულო მართლმადიდებელი წმიდა ეკლესიის საქართველოსა და იმერეთის ეპარქიის კონსისტორიის ფონდის საარქივო დოკუმენტები. კერძოდ, ყველაზე ადრეული ცნობები 1839-1840 წლებნით თარიღდება. სოფ ნარდევანის „სურბ სარგის“ ეკლესიის დაარსებასთან დაკავშირებით ანალოგიურ ცნობებს გვაწვდის ასევე საქართველოს ეროვნულ არქივის შესაბამის ფონდებში დაცული დოკუმენტაცია[1]. 1840 წლის ეპარქიის ეკლესიების ცნობარის თანახმად, „სურბ სარგის“ ეკლესიის მრევლის რიცხვი 334 შეადგენდა [2], მღვდლად კი მანუკ სარგსიანი არის მოხსენებული[3]. 1860-იან წლებში ეკლესია ქვის ნაგებობად იხსენიება[4]. 1885 წელს გაზეთ „არძაგანქში“ გამოქვეყნებული „მოგზაურობის მოგონებათა“ მოწოდებული ცნობების მიხედვით, რაიონის სომხურ ეკლესიებში არსებული ვერცხლის ჭურჭელი და სახარებები გადმოსახლებულმა სომეხმა მოსახლეობამ თან წამოიღო წინა საცხოვრებელი ადგილებიდან. ნარდევანის „სურბ სარგის“ ეკლესიას ასევე ჰქონდა ხელნაწერი სახარება, რომელიც ქ. ერზნკაში 1041 წელს გადაიწერა («ի' Հայրապետութեան Տեառն Դաւթի և յարքեպիսկոպոսութեան Երզնկայի Տեառն Ռոտակեսի»)[5] („საპატრიარქოს ხელმძღვანლის დავითისა და იერზინკის საეპისკოპოსოს ხელმძღვანლის როტაკესის მიერ“)[5]. ეკლესიას ჰქონდა ასევე ლოცვანი, კონდაკი, სიმეონის პატარა საეკლესიო კალენდარი[6]

2 Tsalka Nardevani Surb Sargis არქიტექტურა: ეკლესია თლილი ქვით აშენებული, თაღოვანი შენობა, შემოსაზღვრული ქვითკირის გალავნით[7]. ეკლესია ბაზილიკური ტიპის ძეგლია, რომელიც წითელი ტუფისაგან არის აგებული. ეკლესიის აღმოსავლეთ მხარე ნახევრადმიწურია. ზოგადი ზომებია: 12,01x9,54 მ. შესასვლელი დასავლეთის მხრიდან აქვს, რომლის ზედა ნაწილიც ორნამენტებით არის გაფორმებული. შესასვლელის ზედა ნაწილში ორი სომხურენოვანი წარწერაა[8]

  1. 2005. ՆՈՐՈՔԵՑ ՊԱՐՈՆ | ԳՐԻԳՈՐ ՄԵԼԹՈՆՅԱՆ. Ֆ. (Թարգմանություն, 2005. Վերականգնված պարոն Գրիգոր Մելտոնյան Ֆ. կողմից)։

1. 2005 წელს აღდგენილი ბ-ნი გრიგორ მელტონიანის ფ.-ის მიერ“.

2. ՅԻՇԱՏԱԿԵՆ ՍՈՒՐԲ ՍԱՐԳԻՍ ԵԿԵՂԵՑԻՍ | Ի ԳՈՒՂՆ ՆԱՐՏԻՎԱՆՆՈՒ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ [Ե] ՄԻ | ԿԳԴԵԼՈՆԵՐՆ Ի ԿԱՐՆԱ ՆՈՐՈՔԵՑԻՆ 1865 ԱՄԻ.

(Հիշատակ է Սբ Սարգիս եկեղեցիս ի գյուղն Նարդևանու հասարակության նորոգեցին 1865 ամի)[9]:

„სახსოვრად „სურბ სარგის“ ეკლესია სოფ. ნარდევანის საზოგადოებას განახლებული 1865 წ.“[9].

სამრევლო მღვდლები: სოფ. ნარდევანის „სურბ სარგის“ ეკლესიის მღვდლებს შორის ყოფილან მღვდელი ჰაკობ მარტიროსიანი[10], მღვდელი თოროს სნღჩიანი[11]. მღვდელმსახურობდნენ 1860-1880-იან წლებში.

სკოლა: სოფ. ნარდევანის ერთი ოთახისაგან შემდგარი საეკლესიო-სამრევლო სკოლა ეკლესიის შიდან ეზოში იყო გახსნილი[12]. შემდგომში დაიხურა. 1906  წლის მდგომარეობით სოფელს სკოლა არ ჰქონდა[13].

ეკლესიის განახლება: საბჭოთა წლებში სოფ. ნარდევანის „სურბ სარგის“ ეკლესიაც დაიხურა და საწყობად გადაკეთდა. სოფლის მოსახლეობა მოწმობს, რომ ეკლესიას ზარი ჩამოხსნეს და სკოლას გადაეცა, თუმცა შემდგომ პერიოდში სოფლის მოსახლეობის ძალისხმევით ის უკან- ეკლესიას დაუბრუნდა[14]. პოსტსაბჭოთა წლებში ეკლესია ნაწილობრივ განახლდა სოფლის მოსახლეობის მიერ. ამჟამად ეკლესია ფუნქციონირებს და ემსახურება ხალხის სულიერ საჭიროებებს.

საქართველოს სომეხთა ეპარქია

საქართველოს სომხური ისტორიულ კულტურული მემკვიდრეობის შესწავლის ცენტრი

[1] საქართველოს ეროვნული არქივი: https://archival-services.gov.ge/saeklesio/regions/location/48:

[2] სეა, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3800, թ. 4 և շրջ.:

[3] სეა, ֆ. 53, ց. 1, գ. 457, թ. 55 և շրջ.:

[4] სეა, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3848, թ. 75:

[5] „არძაგანქ“, 1885, N 3, გვ. 41:

[6] სეა, ֆ. 53, ց. 1, գ. 2589, թ. 123:

[7] „არძაგანქ“, იმავე ადგილას.

[8] საქართველოს სომხური ისტორიულ კულტურული მემკვიდრეობის შესწავლის ცენტრი.
საქართველოს სომეხთა ეპარქია.

[9] ა. დავთიანი, სომხური და შერეული საცხოვრებელი ადგილები საქართველოში, ერევანი, 1997, გვ. 421.

[10] სეა, ֆ. 53, ց. 2, գ. 4285, թ. 2:

[11] სეა, ֆ. 53, ց. 2, գ. 4292, թ. 2; գ. 4316, թ. 2:

[12] „არძაგანქ“,იმავე ადგილას.

[13] სეა, ֆ. 35, ց. 1, գ. 174, թ. 61:

[14]http://hetq.am/arm/news/44675/haxtanakci-slaviky.html

დაკავშირება

საკონტაქტო ინფორმაცია:
სამღებროს ქ. №5, 0105 – თბილისი, საქართველო
ტელეფონი: +995322922248
ელ-ფოსტა: ელ-ფოსტის ეს მისამართი დაცულია სპამ-ბოტებისგან. ნახვისთვის უნდა გქონდეთ ჩართული JavaScript.

 ©2021 Վիրահայոց թեմ. Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են